De wereld van eSports, het online gamen, wordt gedomineerd door mannen. Dit is onder andere ontstaan door het tijdperk waarin video gamen ontstond. De eerste game is gemaakt in 1962 en was alleen beschikbaar voor studenten aan universiteiten. De enige studenten de een video game interessant vonden waren de jongens van de technische studies.

Video gaming is sindsdien een mannen aangelegenheid geweest en anno 2016 is het nog steeds moeilijk om vrouwelijke eSports spelers toe te laten treden tot de toptoernooien. Gemixte teams bestaan (nog) niet en er zijn sinds een jaar enkele all female teams die niet echt serieus worden genomen door de mannelijke collega’s. Het aandeel vrouwelijke pro gamers is wereldwijd 5% en zij spelen vaak alleen maar tegen elkaar in eenzelfde community. De mannelijke wereld waarin gespeeld wordt is grof. Niet door het soort game, dat inderdaad grof kan zijn, maar door het gedrag.

Mannen cultuur

Zo is een pro player van de game StarCraft uit gediskwalificeerd omdat hij een tweet de wereld in stuurde waarin hij aankondigde dat hij zijn vrouwelijke tegenstander zou gaan verkrachten. Street fighter speler ArisBakhtanians heeft in 2012 letterlijk gezegd: sexuele intimidatie is deel van de cultuur en als je dat weg haalt uit de fighting game community, is het niet meer de fighting game community. Hij heeft hiervoor later zijn excuses aangeboden, maar dat wil niet zeggen dat dit niet de algemene tendens is in de eSports cultuur.

eSports is een ‘mancave’ waar mooie vrouwen in games voorkomen waar lekker op gecommentarieerd kan worden, waar je grof kunt zijn en agressief en waar je elkaar begrijpt. Als je daar vrouwelijke eSports spelers tussen stopt, verandert de cultuur en de vraag is of mannen dat willen. De vraag is ook of vrouwen dat willen.

Vrouwen zoeken zoals gezegd elkaar op in communities. Dit is niet omdat ze niet op hetzelfde niveau als mannen kunnen spelen, maar omdat ze anders communiceren met elkaar. Er is dus een cultuur verschil en niet zo zeer een capaciteit verschil. In fysieke sporten is er wel degelijk verschil tussen tussen de prestaties van een man en een vrouw en dat is logisch, een vrouwenlichaam is anders. In de eSports, waar je speelt met je hoofd, zijn die verschillen veel kleiner of niet aanwezig.

Er is de laatste 2 à 3 jaar een ommekeer in het toestaan van vrouwen in de eSport. Dit wordt vooral geïnitieerd door de game ontwikkelaars die ook toernooien organiseren en door de leiding van de organisaties (teams). Het toetreden van vrouwelijke eSports spelers tot de eSports wereld wordt gestimuleerd. Dit niet alleen om financiële redenen (je bereikt daarmee een groter publiek), maar ook omdat erkend wordt dat vrouwen minimaal even goed zijn als mannen.

Vrouwen in eSports

Er zijn een aantal vrouwen die buiten een team dat op topniveau toernooien speelt, groot zijn geworden. Zij zijn bekend op streaming platforms zoals Twitch en hebben veel fans, ook mannelijke. Sinds 2015 zijn er 2 all female teams die mee zullen gaan doen aan toptoernooien. Ook is men bezig met het organiseren van all female toernooien. Je kunt zeggen dat dit eerder een achteruitgang is, maar er is bewust voor gekozen. Met all female toernooien trek je ook meer vrouwelijke publiek en haal je de vrouwelijke eSports speler uit de schaduw. Zoals ook bij de mannelijke teams gebeurt, vervullen top pro players een heldenrol voor hun fans. Om de nu jonge meisjes aan het gamen te krijgen, zul je dus vrouwelijke eSports spelers moeten creëren die een heldenrol of voorbeeld functie kunnen vervullen voor de toekomstige generatie vrouwelijke spelers.

Ranglijsten

In 2016 staan er op ranking sites 355 vrouwelijke eSports spelers geregistreerd als pro player tegenover 500+ mannelijke spelers. Deze pro players spelen veelal online via streamingsites. Dit is echter niet anders dan de mannelijke spelers. Veel pro players bouwen een neven inkomen op via het streamen van zichzelf waarbij geld wordt verdiend op het hebben van abonnees, reclame gelden, sponsorgelden en salarissen van de streaming sites.

Wat wel opvallend anders is, is het land waaruit de vrouwelijke eSport speler komt. Waar China bij de mannen ranking list volop vertegenwoordigd is in de top 10, komt de eerste Chinese vrouw pas voor op plaats 24 en de tweede op plaats 33. De meeste vrouwelijke eSports spelers uit de top 10 van hoogst verdienende spelers komen uit Amerika, 6 x, Canada 2 x, Engeland 1 x en Zweden 1 x. Ook de verdiensten zijn aanzienlijk lager. De nummer 1 op de vrouwen ranglijst heeft             $160,792.98 verdiend en de nummer 10 heeft $17,939.62 verdiend. Dit tegenover de verdiensten van de mannen, respectievelijk $2,635,045.24 en $1,903,128.64. Het verschil kan worden verklaard in het feit dat vrouwen geen verdiensten hebben door top toernooien en door het minder verdienen via online streaming, waar de hoogste verdiensten gerelateerd zijn aan het aantal volgers die een speler heeft.

Bekende vrouwelijke eSport spelers (wel of niet meer actief spelend) zijn Sasha Hostyn, Katherine Gunn, Marjorie Bartell, Sarah Harrison, Christine Chi, Stephanie Harvey, Ricki Ortiz, Vanessa Arteaga, Alice Lew en Zainab Turkie. Deze vrouwen zitten in een team of zijn single players online.

Vrouwen teams

Er is verschillende keren geprobeerd een all female team succesvol te maken, maar tot de nu nieuw gevormde teams is dat niet gelukt. De bekendste pogingen waren de teams Frag Dolls, team Siren en team PMS Clan. Al deze teams zijn om verschillende redenen weer opgeheven.

Er zijn in 2016 drie vrouwenteams in 2 organisaties. Team LGB eSports en Team Property zijn van de organisatie Intel. Het jongste vrouwenteam is team Unikrn van de organisaties Unikrn en Luxbet. Unikrn is een eSports bedrijf dat gokken faciliteert in de eSports wereld. Unikrn is een Amerikaans bedrijf dat samen met haar Australische tegenhanger Luxbet dit vrouwenteam heeft opgezet. De game waar ze zich in gaan specialiseren is Counter-Strike: Global Offensive.

De teams van Intel, Team LGB eSports en Team Property gaan ook Counter-Strike: Global Offensive (CS:GO) spelen.

Deze 3 vrouwelijke teams moeten dus het pad effenen voor de toekomstige generatie vrouwelijke eSports spelers. Zij worden gezien als ambassadeurs van de vrouwelijke eSports, waarbij niet alleen hun vaardigheden tellen, maar ook de onderlinge samenwerking en hoe ze zich representeren. De druk is dus hoog, niet alleen om voorgenoemde redenen, maar omdat er dubbel gelet wordt op hun spel en verwacht wordt dat ze niet van een mannelijk team kunnen winnen. Zodra dit wel gebeurt, zullen ook gemixte teams ontstaan. Volgens de vrouwelijke ex pro player Morgan Romine zijn het niet de talenten en de skills die vrouwen tegenhouden om door te dringen, maar de enorme aandacht, waaronder ook negatieve aandacht, waarmee een vrouwelijke eSports speler te maken heeft. Om die reden hebben vrouwelijke eSports spelers hun eigen communities opgebouwd. Door de aandacht te omzeilen kunnen ze gamen zonder afleiding.

Begeleiding

De vrouwen van de nu opgerichte teams worden goed begeleidt en voorbereid op hun rol. Intel realiseert zich dat over het algemeen mensen, in dit geval vrouwen, die geen gelijken vinden in de wereld waar ze zich willen settelen en ook niet welkom zijn in die wereld, zich snel terugtrekken. Het houden van all female competities en toernooien zal ervoor zorgen dat vrouwelijke eSport spelers zich kunnen ontwikkelen en profileren voordat ze binnenstappen in de wereld van de mannelijke toernooien. Een veel gehoorde klacht van vrouwelijke eSports spelers is dat ze niet beoordeeld worden op hun vaardigheden, maar vooral op hoe ze eruit zien en op hun gedrag. Ze moeten wel tegen alle grofheid kunnen, maar ook vrouwelijk blijven én er goed uitzien. In all female communities vallen deze extra beoordelingen weg. De focus ligt op gamen en niet op hoe een vrouw eruit ziet of hoe ze zich gedraagt.

Vrouwen teams in eSports

Alle 3 de teams hebben hun eigen website, professionele informatie en achtergrond van de speelsters.

Team Unikrn

  • Melania Mylioti
  • Julia Strunkowski
  • Perrine Allesiardo
  • Sophia Benfakir
  • Camilla Hart

Team LGB

  • Aurora Lyngdal
  • Hanne Skårdal
  • Matilde Wiik
  • Hege Botnen
  • Lizette Scheich

Team Property

  • Ana Dumbravă
  • Terri Mulvey
  • Marion Lopez
  • Julie Ricou
  • Kristina Stevanović

Buiten deze teams zijn er nog de online teams die zelfstandig gevormd zijn door vrouwelijke eSports spelers. Zij spelen onderlinge competities en toernooien.

Vrouwelijke Pro Spelers

De enige plek waar tot nu toe vrouwelijke pro gamers te vinden zijn, is op all female toernooien met de spellen Counter-Strike, StarCraft II en Dead or Alive 4. Het percentage vrouwelijke eSports spelers dat op professioneel niveau speelt is maar 5% van het totaal aantal pro spelers. Van het totaal aantal spelers, dus niet alleen de pro spelers, is iets meer dan 30% gamer. Zij spelen- en verdienen hun geld op dezelfde manier als de mannelijke spelers, op de uitzondering na dat ze niet mee spelen op de top toernooien. Sommige vrouwelijke spelers maken hun identiteit niet bekend als ze online zijn, een onderzoek heeft aangetoond waarom.

Onderzoek naar gedrag

Als een vrouwelijke eSports speler haar mond houdt tijdens het gamen, is alles nog te doen. Zodra ze praat, begint het schelden. Hoe meer een vrouwelijke eSports speler wint, hoe erger het verbale geweld wordt. Het wetenschappelijke tijdschrift PloS One heeft een onderzoek uitgevoerd waarbij tijdens het gamen werd gepraat met een vrouwenstem en daarnaast met een mannenstem. De beledigingen voor de vrouwenstem waren zwaarder en dubbel in aantal. Daarnaast was de vaardigheid van de mannelijke tegenstander ook van invloed. Hoe slechter hij ging spelen, des te agressiever werden de opmerkingen. Het niveau verschil tussen mannelijke spelers onderling werd niet afgestraft met een vermeerdering van beledigingen. De conclusie van het onderzoek was dat mannen bij verlies van een man die beter was, onderdanig werden en bij verlies van een vrouw die beter was agressief werden. Daarnaast was er de belangrijkheid van de sociale status van de man, die direct naar beneden ging als hij verloor van een vrouw. De enige oplossing daarvoor lijkt het met de grond gelijk maken van de vrouwelijke eSport speler.

Naast de agressiviteit kwam ook onbewuste kleinering voor in de vorm van complimenten van de onverwachte skills, de verwondering dat een vrouw dat kan. Daarbuiten hebben vrouwelijke eSports spelers nog te maken met het online versierd worden. Er wordt dan ook van uitgegaan dat er meer vrouwelijke eSports spelers online zijn buiten de all female communities, maar dat zij zich voordoen als man.

  • De eerste vrouwelijke pro gamer Kim Shee-yoon, een specialiste in het spel StarCraft II werd zelfs door haar eigen teammanager neergezet als een speler die alleen maar is aangetrokken voor haar uiterlijk en daarnaast haar vaardigheden.
  • De bekendste vrouwelijke pro gamer is de Canadese Sasha Hostyn, gespecialiseerd in StarCraft II. Zij is beroemd om het feit dat zij als enige niet Zuid Koreaan én als vrouw op hetzelfde niveau speelt als Zuid Koreaanse mannelijke spelers en ook van hen wint.
  • De eerste vrouw die zich openlijk in een mannelijk Call of Duty toernooi in Australië heeft gekwalificeerd is Kayla Squires.

De carrière na het gamen

Er is één vrouwelijke pro gamer doorgedrongen tot de mannelijke wereld van sports caster na haar carrière als pro gamer. Dit is de Belgische Eefje Depoortere. Zij heeft als pro gamer gespeeld in 1999 en is daarna geschiedenis en journalistiek gaan studeren. Tijdens haar studies heeft ze haar eigen YouTube kanaal opgezet voor de spellen SK Gaming en ESFi World en is zo gerold in het becommentariëren van games op tv en tijdens toernooien. Zo is ze een regelmatig terugkomende spreekster in de show Whose League is it Anyway.

Sommige vrouwen begeleiden opkomende vrouwelijke eSport spelers of zijn lid geworden van organisaties die de positie van vrouwelijke eSports spelers bevorderen. De meeste vrouwen kiezen voor een carrière buiten de eSports.

Vrouwen in de eSports en geld

Totdat vrouwelijke eSports spelers echt zijn gesetteld in de top toernooien, zullen zij net als de mannelijke pro gamers hun geld verdienen via het online streamen van zichzelf. Doordat vrouwen minder fans hebben dan mannen (er zijn minder vrouwelijke volgers in de eSports), zullen zij minder geld verdienen, maar wel op dezelfde manier. Het genereren van een inkomen doet een gamer door het krijgen van zoveel mogelijk volgers. Veel volgers betekent voor het platform waarop je streamt interesse van bedrijven die reclame willen aanbieden. Bewezen is dat advertenties op platforms meer respons opleveren dan reclame campagnes. De bereidheid van bedrijven is dus groot. Hoe meer volgers een gamer heeft, des te meer hij kan verdienen. Een streamer op Twitch krijgt per 1000 unieke views $3,50. Hoe meer unieke views, des te meer inkomen uit advertenties. Daarnaast wordt je ook betaald door het platform waar je stream om daar te blijven. Naast deze inkomsten zijn er nog de fans die een abonnement kunnen nemen op je stream. Meestal wordt dit abonnementsgeld 50-50 verdeeld tussen het platform en de gamer. Daarnaast kunnen volgers live donaties geven aan een gamer. Als je een gamer wil stimuleren iets te doen, kan dat door het geven van geld. Als laatste verdien je geld door het promoten van artikelen of kleding. Simpel door deze artikelen te gebruiken of de kleding te dragen. Als een gamer veel volgers heeft, zal hij of zij op al deze manieren meer geld binnenhalen.

Discriminatie

Niet alleen vrouwen hebben het lastig in de wereld van eSports. Ook mensen van de LGBT-groep (Lesbisch, Gay, Bisexueel en Transgender) hebben het lastig. In 2015 werd op de Filipijnen een all female toernooi georganiseerd. De regels voor dit toernooi waren dat er 1 transgender aanwezig mocht zijn als gamer of 1 lesbienne. Dit omdat de transgender eigenlijk een man zou zijn en er dan een oneerlijk voordeel zou ontstaan. De reden van de lesbienne was niet helemaal duidelijk. Na veel kritiek werd deze regel heel snel losgelaten, maar ook nu geeft aan wat gebeurd is hoe er gedacht wordt over niet mannelijke spelers.

AnyKey

Een organisatie die hier wat aan wil doen is AnyKey. AnyKey heeft als doel toegankelijk maken van de wereld van eSports voor iedereen, dus niet alleen mannen. Met iedereen worden niet persé de nadruk gelegd op vrouwelijke eSport spelers, maar ook bijvoorbeeld gehandicapten spelers. Morgan Romine, een voormalig pro gamer is een van de leden van AnyKey. Zij weet als geen ander hoe het is om een professionele vrouwelijke eSports speler te zijn. Ze was aanvoerder van de Frag Dolls en eSports Directeur van Firefall (Red 5 Studios). AnyKey krijgt veel steun uit de game wereld, zowel financieel als mentaal van zowel de game ontwikkelaars als de toerorganisatoren en de vrouwelijke eSports spelers.

Net als in de gewone fysieke sport, blijven andere groepen dan de mannelijke spelers massaal achter in de ontwikkeling als sporter en toeschouwer. Waar het in de fysieke sport nog verklaarbaar was door het fysieke verschil tussen een man en vrouw, is dit verschil in de eSports wereld niet aanwezig. Je kunt je dan ook afvragen of het ooit zal lukken vrouwen of gehandicapten dusdanig te integreren in de wereld van de eSports, dat het verschil niet meer uitmaakt. Vooralsnog is het met name de mannelijke culturele weerstand die het moeilijk maakt voor anderen om mee te doen.